JOEBUUy22v3-2011

Préparation du document



วารสารศึกษาศาสตร�
Journal of Education
ปีที่ 22 ฉบับที่ 3 มิถุนายน 2554 - กันยายน 2554
Vol.22 No.3 June 2011 - September 2011
ISSN 0125-3212
วัตถุประสงค์
1. เพื่อทําหน้าที่เปนสื่อกลางแสดงความคิดเห็นเชิงวิชาการของคณาจารย์ นักวิชาการ นิสิตปัจจุบันและนิสิตเก่า
2. เพื่อทําหน้าที่เผยแพร่การทดลอง การค้นคว้า การวิจัยของคณาจารย์ นักวิชาการ นิสิตปัจจุบัน และนิสิตเก่า
ทÑ้งภายในและนอกสถาบัน
3. เพื่อส่ งเสริมและพัฒนาวิชาการแขนงศึกษาศาสตร์
ที่ปรึกษา
บรรณาธิการ
คณะกรรมการประจําคณะศึกษาศาสตร์
รองศาสตราจารย์ ดร.มนตรี แย้มกสิกร
ผูชวยบรรณาธิการ
คณะกรรมการ
ดร. สุทธาภา โชติ ประดิษฐ์
1. รองศาสตราจารย์ ดร.มนตรี แย้มกสิกร 12. Professor Dr. Benedict Gondron
2. ดร.สุทธาภา โชติประดิษฐ์ 13. ดร.ผดุงชาติ สุวรรณวงศ์
3. ศาสตราจารย์ ดร.พจน์ สะเพียรชัย 14. ดร.พรหมสวัสดิ์ ทิพย์คงคา
4. ศาสตราจารย์ ดร.เสริมศักดิ์ วิศาลาภรณ์ 15. รองศาสตราจารย์ ดร.สมสิทธิ์ จิตรสถาพร
5. ศาสตราจารย์ ดร.ชัยยงค์ พรหมวงศ์ 16. รองศาสตราจารย์ ดร.ฉลอง ทับศรี
6. ศาสตราจารย์ศรียา นิยมธรรม 17. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ระพินทร์ ฉายวิมล
7. ศาสตราจารย์ ดร.สุมาลี สังข์ศรี 18. รองศาสตราจารย์ ดร.สุวิชัย โกศัยยะวัฒน์
8. ศาสตราจารย์ ดร.ปราณี กุลละวณิชย์ 19. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เวชฤทธิ์ อังกนะภัทรขจร
9. Professor Dr. John Wilson 20. ดร.สารทิศ สกุลคู
10. Assoociate Professor Dr. Push Karanam 21. ดร.พรรณทิพา พรหมรักษ์
11 Professor Dr. Eugene Sheehan 22. ดร.เอกวิทย์ โทปุรินทร์
22. นางสาวสุปราณี เสงี่ยมงาม
http://www.edu.buu.ac.th
ประสานงานกองบรรณาธิการและสมาชิก ดร.สุทธาภา โชติประดิษฐ์ ผู้ช่วยบรรณาธิการ
โทร. (038) 102021 โทรสาร (038) 391043
จัดทำาโดย
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
สำานักงาน
สำานักงานเลขานุการ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
ต.แสนสุข อ.เมือง จ.ชลบุรี 20131
ผู้จัดต้นฉบับ นางสาวสุปราณี เสงี่ยมงาม taew_supranee@hotmail.com
ออกแบบปก - จัดรูปเล่ม - พิมพ์ที่ เก็ทกู๊ดครีเอชั่น
62 ถ.บ้านบึง - บ้านค่าย ต.บ้านบึง อ.บ้านบึง จ.ชลบุรี 20170
โทรศัพท์ (038) 443202
ข้อตกลงและเงื่อนไข - บทความที่เสนอลงตีพิมพ์ อาจเป็นภาษาไทยหรือ ภาษาอังกฤษ
- บทความหรือข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารศึกษาศาสตร์ถือว่า
เป็นความคิดเห็นของผู้เขียนโดยเฉพาะ คณะศึกษาศาสตร์
มหาวิทยาลัยบูรพา หรือคณะบรรณาธิการ
ไม่จำาเป็นต้องเห็นพ้องด้วยเสมอไป
- บทความที่ได้นำาลงในวารสารศึกษาศาสตร์ผู้ใดจะนำาไปตีพิมพ์ ที่เผยแพร่
ในรูปแบบอื่นๆ โปรดขออนุญาตบรรณาธิการหรือผู้เขียนก่อน
การส่ง เพื่อขอตีพิมพ์ รองศาสตราจารย์ ดร.มนตรี แย้มกสิกร บรรณาธิการ
E-mail : montree@buu.ac.th, myamkasikorn@yahoo.com
ดร.สุทธาภา โชติประดิษฐ์ ผู้ช่วยบรรณาธิการ
sutthaph@buu.ac.th, edubuu_journal@hotmail.com
กำาหนดออก ปีละ 3 ครั้ง
สมัครเป็นสมาชิก โปรดยื่นความจำานงได้ตามแบบใบสมัครสมาชิกในหน้าสุดท้าย
พร้อมส่งเงินสดหรือธนาณัติ ปทฝ. มหาวิทยาลัยบูรพา (ไม่รับเช็ค)
สั่งจ่ายในนาม คณบดีคณะศึกษาศาสตร์
มหาวิทยาลัยบูรพา อ.เมือง จ.ชลบุรี 20131
ค่าบำารุงสมาชิก
ปีละ 450 บาท (รวมค่าส่ง)
สารบัญ
บทบรรณาธิการ
หน้า
บทความวิชาการ
พัฒนาการทางวิชาชีพครูปฐมวัย 1
ศิรประภา พฤทธิกุล
เริ่มต้นอ่านเขียน : ย้อนคิดและเรียนรู้เกี่ยวกับการรู้หนังสือ ในระดับปฐมวัย 15
ภิญญดาพัชญ์ เพ็ชรรัตน์
การวิเคราะห์ข้อสอบด้วยโปรแกรมสำาเร็จรูป 32
รองศาสตราจารย์วัฒนา สุนทรธัย
บทความวิจัย
การพัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษาของคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว 47
คำาเมิง สีบุญเรือง, ดร.เกรียงศักดิ์ บุญญา
การพัฒนาโปรแกรมการฝึกอบรมแบบเน้นประสบการณ์ในการสอน ภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสาร 58
สำาหรับครูผู้สอนระดับประถมศึกษา
นิธิวดี ป่าหวาย, วิมลรัตน์ จตุรานนท์
องค์ประกอบและตัวบ่งชี้การเป็นโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม ยอดนิยมเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจ 73
จังหวัดชายแดนภาคใต้
รัชตา ธรรมเจริญ
กลยุทธ์การจัดการรับเด็กฝากเข้าเรียนตามหลักธรรมาภิบาลของโรงเรียนยอดนิยมในเขตกรุงเทพมหานคร 86
ปรีชา เจริญกิจขจร
การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นแบบบูรณาการ กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี เรื่องอาชีพ 100
การทำาสวนลำาไยในชุมชนโป่งน้ำาร้อน สำาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนบ้านโป่งน้ำาร้อน
ฤทัย สุขเลิศ, อารมณ์ เพชรชื่นและ ไพรัตน์ วงษ์นาม
เส้นทางชีวิตคนเร่ร่อน : การศึกษาเชิงปรากฏการณ์วิทยาประสบการณ์คนเร่ร่อนเขตเมืองหลวง 114
วรากร ทรัพย์วิระปกรณ
ยุทธศาสตร์การเสริมสร้างคุณลักษณะที่ดีของผู้เรียน ในโรงเรียนสังกัดมูลนิธิแห่งสภาคริสตจักร 129
ในประเทศไทย
สิรินันท์ ศรีวีระสกุล, ปองสิน วิเศษศิริ, ศิริเดช สุชีวะ
ผลของการให้คำาปรึกษาโดยใช้ทฤษฏีโปรแกรมภาษาประสาทสัมผัส ต่อความหยุ่นตัวของเด็กที่มี 141
ประสบการณ์ทางลบ
สถาพร จันทร์พฤกษา ,อนงค์ วิเศษสุวรรณ์
การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันการรับรู้ความสามารถในตนเองของครู 154
สายใจ อินทรณรงค
ภาพอนาคตเครือข่ายความร่วมมือด้านการวิจัยระหว่างสถาบันอุดมศึกษาใน 10 ปีข้างหน้า 169
(พ.ศ. 2552 – 2561)
สุภาวดี ลาภเจริญ
ความเป็นไทย : การปลูกฝังจิตสำานึกความเป็นไทยแก่เยาวชนไทย ในบริบทสังคมไทยปัจจุบัน 177
หทัยรัตน์ ทับพร
การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการ สำาหรับมหาวิทยาลัยในกำากับของรัฐ 186
อัมเรศ เนตาสิทธิ์
การสร้างบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน เรื่อง การใช้อินเทอร์เน็ตสำาหรับอาจารย์โรงเรียนสร้างครูสาละวัน 202
ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
สุพรรณ เทพวงสา, อุดม รัตนอัมพรโสภณ
ปริทรรศน์ หนังสือ
ศึกษาภาษิต 211
มนตรี แย้มสิกร
Content
Editorial
Review Article
Academic Issues
Professional Development of Early Childhood Teachers 1
Sieaprapa Phruttikul
Beginning to Read and Write: Rethinking and Learning about Literacy in Early Childhood 15
Pinyadapat Petcharat
Item Analysis by Software Package 32
Wathna Soonthorndhai
Research in Education
Developing the Educational Quality Assurance’s System of The Faculty 47
of Education National University of Lao
Khammeung Sybounheuang
A Development of Experiential Training Program on Communicative English 58
Language Instruction for Elementary School Teachers*
Nithiwadee Pawai
Factors and Indicators Affecting Popularity of Private Islamic Schoolsin the Special 73
Development Zone of Southern Border Provinces
Rutchata Thamcharoen
The Strategies of Good Governance Management Regarding the Patronage 86
System of Students’Enrollment for Popular Schools in Bangkok Metropolitan.
Pricha Charoenkitkhajorn
The Development of the Integrated Local Curriculum on the Occupations 100
and Technology Subjects on the Topic “Logan Gardener in Pongnamron
Community” For Mathayomsuksa 1 Students of Banpongnamron School
Rhutai Suklert
Life Trajectory of The Homeless: A Phenomenological Study of The 114
Homeless’ S Experience in Capital Area
Warakorn Supwirapakorn
Strategies to Enhance Good Character of Students in Schools under The 129
Foundation of the Church of Christ in Thailand
Sirinan Sriweraskul
The Effects of Neuro Linguistic Programming Couseling on Resiliency of 141
Children with Negative Experiences
Sathaporn Chanpulksa
A Confirmatory Factor Analysis of Teacher Self-Efficacy Perceptions. 154
Saijai Intaranarong
The Scenario of Research Cooperation Network of Higher Education Institutesin 169
The Next Ten Years (2009 - 2018)
Supawadee Lapcharoen
Thainess: The Inculcation of The Consciousness of Desired Thainess among 177
Thaiyouth in the Context of Contemporary Thai Society
Hatairath Tubporn,
The Development of an Academic Administration Model for Autonomous 186
Universities
Ammaret Netasit
A Construction of Computer Assiste-Instruction on Internet Ultilization for 202
Teacher in Saravanteacher Training School, Lao P.D.R
Souphanh Thphavongsa, Udom Rattanampornsopon
Book review
Words of Wisdom in Education 211
Montree Yamkasikorn
บทบรรณาธิการ
วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา มีการพัฒนาคุณภาพอย่างเข้มข้น และจริงจัง เพื่อทำาให้เป็นวารสาร
ที่มีมาตรฐานสูง เชื่อมั่นได้
วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ฉบับนี้มีความภูมิใจที่ได้นำาเสนอ บทความวิชาการเกี่ยวกับปฐมวัย
ของอาจารย์ศิรประภา พฤทธิกุล และ อาจารย์ภิญญดาพัชญ์ เพ็ชรรัตน์ ซึ่งเป็นคณาจารย์ประจำาของคณะศึกษาศาสตร์
มหาวิทยาลัยบูรพา รวมถึงบทความวิจัยเชิงคุณภาพที่น่าสนใจของ อาจารย์วรากร ทรัพย์วิระปรณ์ เรื่องเส้นทางชีวิต
คนเร่ร่อน : การศึกษาเชิงปรากฏการณ์วิทยาประสบการณ์คนเร่ร่อนเขตเมืองหลวง นอกจากนั้นมีบทความวิจัยที่
นำาเสนอมุมมองกับปัญหาการศึกษาที่หลากหลายด้วยเทคนิควิธีการวิจัย ที่พยายามสร้างความเชื่อมั่นสูงสุด
วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ฉบับนี้ยังมีโอกาสนำาเสนอบทความวิจัยที่สะท้อนภาพการศึกษาบาง
ส่วนของประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ได้แก่ การพัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษาของ
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว และเรื่องการสร้างบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอนเรื่องการใช้อินเทอร์เน็ต
สำาหรับ อาจารย์โรงเรียนสร้างครูสาละวัน ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
ช่องทางการสืบค้นวารสารศึกษาศาสตร์ นับแต่ฉบับนี้เป็นต้นไป จะมีการนำาเสนอในรูปแบบทาง E-Journal
ผ่านช่องทาง URL : www.edu.buu.ac.th / journal /
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา มุ่งมั่นพัฒนาวารสารวิชาการ เพื่อเป็นพื้นที่เกียรติยศทางวิชาการ
ด้านศึกษาศาสตร์ ให้เป็นแหล่งอ้างอิงในระดับชาติและสากล
(รองศาสตราจารย์ ดร.มนตรี แย้มกสิกร)
บรรณาธิการ
ใบสมัครสมาชิกวารสารศึกษาศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
http://www.edu.buu.ac.th/journal/
อัตราค่าสมาชิก 1 ปี / ๔๕๐ บาท
ประเภทสมาชิก สมัครใหม่ ต่ออายุ
๒ ปี/ ๙๐๐ บาท
ประเภทบุคคล กรุณากรอกข้อมูลสมาชิก (ตัวบรรจง)
ชื่อ-สกุล (นาย/นาง/นางสาว)
(ที่อยู่ / ที่ทำางาน)
เลขที่ หมู่ที่ ซอย ถนน ตำาบล/แขวง
อำาเภอ/เขต จังหวัด รหัสไปรษณีย์ โทรศัพท์มือถือ
E-mail
โดยเริ่มรับ ฉบับปีที่ ถึงฉบับปีที่
พร้อมนี้ ได้ส่ง เงินสด บาท ตั๋วแลกเงิน/ธนาณัติ เลขที่ จำานวน บาท
ประเภทหน่วยงาน
ชื่อหน่วยงาน ชื่อผู้ติดต่อ
เลชที่ หมู่ที่ ซอย ถนน ตำาบล/แขวง
อำาเภอ/เขต จังหวัด รหัสไปรษณีย์ โทรศัพท์
โดยออกใบเสร็จในนาม (โปรดระบุ)
และจัดส่งวารสารตาม ที่อยู่หน่วยงาน อื่น ๆ (ระบุ)
โดยเริ่มรับ ฉบับปีที่ ถึงฉบับปีที่
เลขที่สมาชิก ส. ................../ พ.ศ. ..............
บ. ................./ พ.ศ. ...............
พร้อมนี้ ได้ส่ง เงินสด บาท ตั๋วแลกเงิน/ธนาณัติ เลขท จำานวน บาท
ลงชื่อ .......................................................... (ผู้สมัคร)
………./…………/………….
การชำาระค่าสมาชิก
( ) ตั๋วแลกเงิน/ธนาณัติ การสั่งจ่าย ในนาม คณบดีคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาบูรพา ปทฝ. ม.บูรพา ๒๐๑๓๑
( ) เงินสด (กรณีสมัครด้วยตนเอง) สำานักงานคณบดีคณะศึกษาศาสตร์ ชั้น๒ อาคาร ๖๐ พรรษามหาราชินี๑
ส่งใบสมัครมาที่ : กองบรรณาธิการวารสารศึกษาศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
๑๖๙ ต.แสนสุข อ.เมือง จ.ชลบุรี ๒๐๑๓๑
โทร. ๐๓๘-๑O๒๐๒๑ โทรสาร ๐๓๘-๓๙๑๐๔๓ E-mail:edubuu_journal@hotmail.com
สำาหรับเจ้าหน้าที่การเงิน
ใบเสร็จรับเงิน เล่มที่................................ เลขที่ ......................
เป็นเงิน .................. บาท วันที่รับค่าสมัคร...............................
ลงชื่อ.......................................
สำาหรับเจ้าหน้าที่จัดทำาทะเบียนวารสาร
เลขที่สมาชิก (กรณีต่ออายุสมาชิก)….............................
ฉบับที่ .......... ปีที่.............ถึง ฉบับที่ ......... ปีที่............
วันที่ทำาการบันทึกทะเบียน…........................................
ลงชื่อ.......................................
วารสารศึกษาศาสตร์ ปีที่ 22 ฉบับที่ 3 เดือน มิถุนายน 2554 - กันยายน 2554 1
พัฒนาการทางวิชาชีพครูปฐมวัย
Professional Development of Early Childhood Teachers
ศิรประภา พฤทธิกุล*
Email : siraprapa.ptk@gmail.com
บทคัดย่อ
บทความนี้นำาเสนอพัฒนาการทางวิชาชีพครูปฐมวัย โดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับแนวคิดของบริบทตะวันตกซึ่ง
ประกอบด้วย พัฒนาการทางวิชาชีพครู พัฒนาการทางวิชาชีพครูปฐมวัย และเงื่อนไขของการพัฒนาครู แนวคิดของ
บริบทไทยซึ่งประกอบด้วย พัฒนาการทางวิชาชีพครู พัฒนาการทางวิชาชีพครูปฐมวัยและเงื่อนไขของการพัฒนาครู
ปฐมวัย นอกจากนี้มีการวิเคราะห์เปรียบเทียบแนวคิดพัฒนาการทางวิชาชีพครูปฐมวัยในบริบทตะวันตกและบริบท
ไทย การวิเคราะห์เปรียบเทียบเงื่อนไขของการพัฒนาครูปฐมวัยในบริบทตะวันตกและบริบทไทย และการวิเคราะห์
แนวคิดสู่การนำาไปใช้พัฒนาครูปฐมวัย
คำาสำาคัญ: พัฒนาการทางวิชาชีพครู, ครูปฐมวัย
Abstract
This paper presented professional development of early childhood teachers including concept
of western context: professional development of teachers, professional development of early
childhood teachers, and conditions of develop teachers; concept of Thai context: professional
development of teachers, professional development of early childhood teachers, and conditions
of develop early childhood teachers; the comparison of professional development of early
childhood teachers in western context with Thai context; the comparison of conditions of develop
early childhood teachers in western context with Thai context; and the analyzing concept to
implementation of early childhood teachers developing.
Keywords: teacher professional development, early childhood teachers
*อาจารย์ ดร. ภาควิชาการจัดการเรียนรู้ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
Journal of education
2Journal of education
Journal of Education Vol.22 No.3 June 2011 - September 2011
บทนำา
นักการศึกษาต่างยอมรับว่าสิ่งสำาคัญยิ่งในการ
พัฒนาผู้เรียน คือ ผู้สอนต้องมีความเข้าใจพัฒนาการของ
ผู้เรียนอย่างถ่องแท้ จึงจะนำาไปสู่การกำาหนดเป้าหมายและ
การออกแบบการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำาคัญได้อย่างมี
ประสิทธิภาพและมีประสิทธิผล ในทำานองเดียวกัน ครู
เองก็มีพัฒนาการทางวิชาชีพครูเช่นกัน ดังนั้น การพัฒนา
ครูอย่างมีทิศทางที่ถูกต้องจึงจำาเป็นต้องอาศัยความเข้าใจ
ลำาดับขั้นพัฒนาการทางวิชาชีพครูเพื่อนำาไปสู่การกำาหนด
เป้าหมาย และการออกแบบการพัฒนาที่เหมาะสมต่อการ
พัฒนาครูเช่นเดียวกัน
ความพยายามในการปฏิรูปการศึกษาและฟื้นฟู
วิชาชีพครูจากหลายฝ่ายและหลายแนวทาง อาทิ การยก
ระดับมาตรฐานวิชาชีพ การกำาหนดวิทยฐานะครู หรือ
การพัฒนาครูในด้านต่างๆ พบว่าทุกวิถีทางของการแก้ไข
ต่างล้วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาครูทั้งสิ้น ซึ่ง Fessler
(1992) กล่าวว่าครูในแต่ละช่วงพัฒนาการมีความแตก
ต่างกันในด้านเจตคติ พฤติกรรม ความสามารถในการ
ปฏิบัติงาน ความสนใจ ตลอดจนความต้องการในการ
ช่วยเหลือและสนับสนุนเพื่อการพัฒนา โดยนัยนี้อาจ
กล่าวได้ว่า พัฒนาการทางวิชาชีพครูคือกุญแจสำาคัญของ
การขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาคุณภาพครู โดยเฉพาะครู
ปฐมวัยซึ่งนับเป็นกำาลังสำาคัญในการพัฒนามนุษย์ตั้งแต่
ช่วงปฐมวัย จึงต้องการคำาอธิบายเกี่ยวกับพัฒนาการทาง
วิชาชีพและเงื่อนไขของการพัฒนาที่มีความเฉพาะของ
ศาสตร์สาขาการศึกษาปฐมวัย
เนื้อหา
พัฒนาการทางวิชาชีพครูในบริบทตะวันตก
พัฒนาการทางวิชาชีพครูในบริบทตะวันตกมี
ผู้กล่าวถึงไว้อย่างหลากหลาย ทั้งแนวคิดที่นำาเสนอใน
ลักษณะลำาดับแบบแผนการเปลี่ยนแปลงเชิงเส้น ไม่ข้าม
ขั้น และที่นำาเสนอในลักษณะวงจร สามารถข้ามขั้นและ
ย้อนกลับไปมาได้ ผู้เขียนจึงสังเคราะห์แนวคิดต่างๆ
ของ Fuller (1969 cited in Shane, 2002) Unruh
and Turner (1970) Katz (1972) Gregorc (1973)
Fuller และ Bown (1975) Burden (1979 cited in
Burden, 1982) Feiman และ Floden (1980 cited in
Hewitt, 1999) Vonk (1989 cited in Vonk, 1995)
Huberman (1989) Fessler (1992) Steffy และ
Wolfe (1997) สรุปได้ 9 ช่วง ดังนี้
1) ช่วงฝึกหัดครู จำาแนกได้ 4 ระยะ คือ ระยะ
ที่ 1 ความใส่ใจก่อนการสอน เป็นช่วงที่นักศึกษาสังเกต
ครูในห้องเรียนและมีความวิตกกังวลก่อนสอนจริง ระยะ
ที่ 2 ความใส่ใจต่อความอยู่รอดในการสอนช่วงแรก
เป็นการฝึกสอนช่วงแรกที่ครูมุ่งไปที่ความอยู่รอดทาง
ด้านการสอน การควบคุมชั้นเรียน การเข้าใจเนื้อหาและ
การประเมินจากอาจารย์นิเทศ ระยะที่ 3 ความใส่ใจต่อ
การสอน เป็นช่วงที่ครูใส่ใจทั้งการอยู่รอด ความคาดหวัง
ข้อจำากัดต่างๆ ที่มีในการสอน และพยายามเชื่อมโยงสิ่งที่
ได้เรียนรู้ตอนเป็นนักศึกษามาสู่การสอน ระยะที่ 4 ความ
ใส่ใจต่อนักเรียน ครูเริ่มใส่ใจนักเรียน แต่ไม่สามารถตอบ
สนองความต้องการของนักเรียนได้ จนกว่าจะเรียนรู้ที่
จะจัดการกับความต้องการในภาวะการณ์การอยู่รอดเสีย
ก่อน
2) ช่วงแห่งการอยู่รอด มักอยู่ในช่วง 1-2 ปี
แรกของการทำางาน บางแนวคิดเสนอว่าอยู่ในช่วง 1-6
ปีแรก ในช่วงนี้ อุดมการณ์ของครูยังไม่มั่นคง ครูมุ่ง
ปฏิบัติหน้าที่ให้รอดไปได้ในแต่ละวัน มุ่งเตรียมการสอน
ให้ครบถ้วนตามหลักสูตร มุ่งสอนเนื้อหาวิชาโดยครูรู้จัก
เด็กเป็นรายบุคคลน้อยมาก ครูพบความขัดแย้งระหว่าง
ความสำาเร็จที่คาดหวังกับสภาพความเป็นจริง ต้องปรับ
ตัวกับสิ่งต่างๆ ต้องพยายามจัดการงานต่างๆ ให้ได้รับ
การยอมรับจากนักเรียน เพื่อนร่วมงานและผู้บริหาร ซึ่ง
ครูมีทั้งการเริ่มต้นด้วยดี ส่งผลให้ครูมีความกระตือรือร้น
และการเริ่มต้นด้วยความเจ็บปวด ส่งผลให้ครูทำาอะไรไม่
ถูกและกังวลใจ
วารสารศึกษาศาสตร์ ปีที่ 22 ฉบับที่ 3 เดือน มิถุนายน 2554 - กันยายน 2554 3
3) ช่วงแห่งการมีความมั่นคง แนวคิดต่างๆ
เสนอว่าอยู่ในช่วงการทำางาน 2-3 ปีบ้าง 4-8 ปีบ้าง ไป
จนถึง 6-15 ปี ในช่วงนี้ ครูตัดสินใจได้แล้วว่าตนเอง
สามารถทำางานนี้ได้ ครูเริ่มคาดคะเนปัญหาและสามารถ
จำาแนกทักษะและภาระงานที่ตนต้องพัฒนาต่อไปได้ มี
การพัฒนาระดับอุดมการณ์บนฐานความคาดหวังของ
โรงเรียน เริ่มพัฒนาตนเองในด้านต่างๆ เริ่มมองเห็นความ
แตกต่างระหว่างบุคคลของเด็ก และมองหาวิธีการใหม่ๆ
เพื่อสนองความต้องการของเด็กที่แตกต่างกันได้มากขึ้น
4) ช่วงการรับสิ่งใหม่ มักอยู่ในช่วงเวลา 3-4 ปี
แรกของการสอน (อาจจะน้อยกว่าหรือมากกว่านี้ขึ้นกับ
ครูเป็นรายบุคคล) ในช่วงนี้ ครูเริ่มเหนื่อยหน่ายกับงาน
ที่จำาเจ จึงเริ่มมองหานวัตกรรม แสวงหาความรู้ใหม่ๆ
ระเบียบวิธีการสอนแบบใหม่ๆ ที่จะทำาให้นักเรียนมีผล
สัมฤทธิ์สูงขึ้นกว่าเทคนิควิธีการสอนแบบเดิมๆ เพื่อ
พัฒนาความเป็นครูมืออาชีพของตนเอง
5) ช่วงแห่งการเป็นครูมืออาชีพ มักอยู่ในช่วง
เวลา 3-5 ปีของการสอนเป็นต้นไปขึ้นกับครูเป็นราย
บุคคล ในช่วงนี้ ครูมีความเข้มแข็งในอุดมการณ์ เริ่ม
แสวงหาคำาตอบที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับจุดยืนในความเป็นครู
ของตนเอง ครูตระหนักถึงศักยภาพการเป็นครูและ
สมาชิกของวงการวิชาชีพที่สูงที่สุด ครูทำางานอย่างมือ
อาชีพ มีความสุข มีประสิทธิภาพสูงสุด รู้สึกว่าตนเอง
ประสบความสำาเร็จ นอกจากนี้ครูจะมีความเชื่อที่ว่าการ
พัฒนาตนเองของครูก็เพื่อพัฒนานักเรียน
6) ช่วงภาวะคับข้องใจในวิชาชีพ เป็นช่วงวิกฤติ
ของการทำางาน มักเกิดในช่วงปีที่ 12 ถึงปีที่ 20 ของ
การสอน โดยครูจะตั้งคำาถามว่าเพราะเหตุใดตนจึงเข้า
สู่วิชาชีพนี้ มีความสุขกับการสอนหรือไม่ และจะเลือก
ทิศทางใดต่อไปในอนาคต ครูจะรู้สึกว่าตนเองไม่มีความ
สามารถ และไม่สามารถประสบความสำาเร็จได้ หมดความ
ศรัทธาในวิชาชีพครู ไม่อยากไปสอนนักเรียน ทำาให้
มีความกระตือรือร้นน้อย หรืออยากจะลาออก แต่ไม่
สามารถทำาได้ เนื่องจากความอยู่รอดของชีวิต
7) ช่วงความคงที่หรือความสุขสงบในวิชาชีพ
ช่วงนี้ครูมีความคิดที่จะไปประกอบอาชีพอื่นที่ให้ผล
ตอบแทนมากกว่า ด้วยเหตุผลดังกล่าวจึงทำาให้ครูใน
ช่วงนี้สูญเสียความกระตือรือร้นในการสอน ไม่พัฒนา
ตนเอง แต่ในบางแนวคิดกล่าวแตกต่างกันว่าเป็นช่วงที่
ครูมีความสุขสงบในวิชาชีพ ทุ่มเทให้กับการสอน มีชื่อ
เสียงโด่งดังในระดับต่างๆ อาจจะในระดับท้องถิ่นไป
จนถึงระดับนานาชาติ
8) ช่วงขาลงของวิชาชีพ เป็นช่วงที่ครูเตรียม
ตัวออกจากวิชาชีพ และมองหาอาชีพอื่นทั้งที่เกี่ยวข้อง
และไม่เกี่ยวข้องกับการศึกษามาทดแทน ขึ้นอยู่กับความ
พึงพอใจและเจตคติต่อวิชาชีพครูที่ผ่านมา บางแนวคิด
กล่าวว่าเป็นช่วงที่ครูคับข้องใจอีกครั้ง เนื่องจากการมี
ความคิดแบบอนุรักษ์นิยม จึงคับข้องใจในพฤติกรรม
ของนักเรียน การขาดแคลนผู้บริหารที่ดี หรือไม่ยอมรับ
นวัตกรรมใหม่ๆ ทางการศึกษา ยึดติดกับอดีต และมี
ความวิตกกังวลกับสิ่งที่เผชิญในปัจจุบันมากกว่าสิ่งที่
ต้องการในอนาคต
9) ช่วงเกษียณอายุจากวิชาชีพ เป็นช่วงที่ครู
ลาออกไปแล้ว และทำางานทั้งในส่วนที่เกี่ยวข้องและไม่
เกี่ยวข้องกับการศึกษา ซึ่งมีทั้งการเป็นผู้บริหาร หรือ
สอนต่อไปแต่ทำาหน้าที่เป็นครูพี่เลี้ยง (mentor) สำาหรับ
ครูใหม่ สามารถแบ่งออกเป็น 2 ขั้ว ได้แก่ 1) ความสุข
สงบในวิชาชีพ ซึ่งจะเกิดขึ้นกับครูที่สอนอย่างมีความสุข
และลาออกจากวิชาชีพเนื่องจากเกษียณอายุราชการ และ
2) ความเจ็บปวดในวิชาชีพ โดยจะเกิดขึ้นกับครูที่ลาออก
จากวิชาชีพครู เนื่องจากสถานการณ์บีบบังคับ หรือไม่
สมัครใจ
พัฒนาการทางวิชาชีพครูปฐมวัยในบริบท
ตะวันตก
จากแนวคิดต่างๆ พบว่ามีเพียงแนวคิดเดียว
Journal of education