93

Préparation du document



TEYXOΣ 93 • ΜΑΡΤΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011
ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 215, 115 25 ΑΘΗΝΑ
ΚΩΔ. ΕΝΤΥΠΟΥ: 4632
ΔΙMHNIAIO ΔΕΛΤΙΟ ΔEPMATOΛOΓIKHΣ ENHMEPΩΣΗΣ
To INFO DERMA στο διαδίκτυο: www.iatrikionline.gr ISSN 1106 5184
Λεύκωμα
για τα 100 χρόνια
του Νοσοκομείου
«Ανδρέας Συγγρός»
Ψωρίαση - Τι νεώτερο από την ερευνητική πλευρά 3
Κλινικό φροντιστήριο - Ακμή : Από το Α έως το Ω 14
Η ισοτρετινοΐνη στην ακμή 26
Κακοήθειες δέρματος παιδικής ηλικίας 34
Μελάνωμα - Εκπαιδευτικές ημερίδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας
«Γ. Παπαδάκης» 44
20 th
EADV CONGRESS
19-23 October 2011,
Lisbon, Portugal
www.eadv.org
2 nd Munich International
Summer Academy ISA 2011
of Practical Dermatology
Munich, July 24 -29, 2011

ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ: ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΥΚΑΣ
ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 215, 115 25 ΑΘΗΝΑ
Τηλ.: 210-67.77.590, Fax: 210-67.56.352
e-mail: kafkas@otenet.gr
website: kafkas-publications.com
EΚΔΟΤΗΣ............................................................................................................Ηλίας Καυκάς, Δερματολόγος
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ:.............................................................. Νατάσσα Παπαθανασίου
ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ:....................................................................................Μαρία Μηττά, Έλενα Λαγανά
ΔΙΕΥΘΥΝTHΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ:............................................................................................................ Ηλίας Καυκάς
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΥΛΗΣ:...............................................................................................................Μαρία Γκελντή
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ:................................................................Νίκος Τζουρμέτης
ΣYNTAKTIKH EΠΙΤΡΟΠΗ
ΠPOEΔPOΣ
KATΣAMΠAΣ A................................................ Kαθηγητής Δερματoλoγίας Πανεπιστημίoυ Aθηνών
MEΛH
AμαξOπOυλOς K.................................Eπιμελ. A’, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
ANTΩNIOY X.................................................................. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
AYΓEPINOY Γ............................................................ Aν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
ΒΑΓΕΝΑ Α............................................... Δ/ντρια Δερματολογικής Κλινικής Νοσ. "Ερρίκος Ντυνάν"
Bακaλη-MατθαiOυ Γ......................................... Αν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
ΒΑΛΑΡΟΥΤΣΟΣ Κ. ...................................................................................Δερματoλόγoς, Θεσ/νίκη
ΒΕΡΡOΣ Κ........................................................................ Δερματoλόγoς-Αφρoδισιoλόγoς, Tρίπoλη
ΓEΩPΓAΛA Σ................................................................... Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
ΓΟΥΛΕΣ Δ. ................................................................................................... Ρευματολόγος, Αθήνα
ΓOυργιωτOυ K............................................................................................ Δερματoλόγoς, Αθήνα
ZAPAΦΩNITHΣ Γ. ....................................................................................... Δερματoλόγoς, Aθήνα
Iωαννιδησ Δ......................................................... Aν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
ΚΑΛΟΓΕΡΟΜΗΤΡΟΣ Δ.......... Aν. Kαθηγ. Αλλεργιολογίας - Δερματολογίας, Νοσ."Αττικόν", Αθήνα
Kαπετησ E................................................. Ομότ. Eπίκ. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
KαρακατσαNησ Γ................................. Aν. Δ/ντής, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
ΚΑΤΣΑΡOY-KATΣΑΡΗ Α........................................... Aν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
ΚΕΤΩΝΗΣ Γ............................................................................... Δερματoλόγoς, Λευκωσία, Κύπρος
KOντOχριστOπOυλOσ Γ......................... Δ/ντής, B’ Δερματoλoγική Κλινική, Noσ. “A. Συγγρός”
ΚOΥΜΑΝΤΑΚΗ-ΜΑΘΙOΥΔΑΚΗ Ε........................... Aν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
KOυσιδOυ Θ.............................................. Δ/ντρια, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
ΚOυσΚΟΥΚΗΣ Κ. .................................................. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Δημοκρίτειου Παν/μίoυ
KΡΥΓΚΕΡ-ΚΡΑΣΑΓΑΚΗ ΣΑΜΠΙΝΕ ΕΛΚΕ ...........................................Αν. Καθηγ. Παν/μίoυ Κρήτης
KΩΣTAKHΣ Π................................................ Δ/ντής, Γ’ Δερματoλoγική Κλινική Noσ. “A. Συγγρός”
ΛΑΣΚΑΡΗΣ Χ. Γ. ...........................................Ομότ. Αν. Καθηγητής Στοματολογίας Ιατρικής Σχολής,
Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Λονδίνου
Λεφακη-MαντεκOυ I............................. Δ/ντρια, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
MHNAΣ A........................................................... Ομότ. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
MOYΛOΠOYΛOY-KAPAKITΣOY K......................................... Ομότ. Eπίκ. Kαθηγ. Δερματoλoγίας
MOυρελλOυ-TσατσOυ O.............. Ομότ. Δ/ντρια, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
MΠAΣΙOYKAΣ K.................................................... Αν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Iωαννίνων
ΜΠΡΑΖΙΩΤΗΣ Α.............................................................................. Aν. Δ/ντής ΔΘΚΑ Νοσ. «Υγεία»
NAOYM X......................................... Aν. Δ/ντής Δερματoλoγικής Kλινικής Noσ. “O Eυαγγελισμός”
NOυτσησ K............................................ Δ/ντής Δερματoλoγικής Kλινικής Noσ. “O Eυαγγελισμός”
Ξενιδησ E.............................................. Eπιμελ. A‘, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
ΠαναγιωτιδOυ-ΔεβλιωτOυ Δ........................ Ομότ. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
ΠANAΓIΩTOΠOYΛOΣ A.............................. Δ/ντής, Γ’ Δερματoλoγική Κλινική Noσ. “A. Συγγρός”
ΠαπαγαρυφαλλOυ I........................................... Aν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
ΠαπαριζOσ B.................................................. Δ/ντής, Πανεπιστημιακή Kλινική Noσ. “A. Συγγρός”
ΠETPIΔHΣ A.................................................. Δ/ντής, Γ’ Δερματoλoγική Κλινική Noσ. “A. Συγγρός”
ΠΙΤΣΙΛΛOΣ Χ.............................................................................. Δερματoλόγoς, Λεμεσός, Κύπρoς
ΠOτOυριδOυ E.......................................... Δ/ντρια, B’ Δερματoλoγική Κλινική Noσ. “A. Συγγρός”
PHΓOΠOYΛOΣ Δ...................................................... Αν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
ΣΠHΛIOΠOYΛOΣ Θ........................................... Δ/ντής, Δερματoλoγική Kλινική Παν/μίoυ Πατρών
ΣTAYPIANEAΣ N........................................................ Kαθηγητής Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
ΣTAYPOΠOYΛOΣ Π.Γ............................................. Eπίκ. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
ΣTρατηγοΣ Α............................................................Aν. Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Aθηνών
Σωτηριαδησ Δ............................................................ Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
TOΣKA-Χαϊδα Ανδρονικη........................................... Kαθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Κρήτης
XαΪδεμενOσ Γ........................................... Δ/ντής, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
XατζηστυλιανOσ M.............................Eπιμελ. A’, Noσ. Aφροδ. & Δερματικών Nόσων, Θεσ/νίκη
XρυσOμαλλησ Φ............................................ Ομότ. Καθηγ. Δερματoλoγίας Παν/μίoυ Θεσ/νίκης
1
Ημερίδα ΕΚΔΑ Δελφοί, 1-3 Απριλίου 2011
NATIONAL AND
KAPODISTRIAN
UNIVERSITY OF ATHENS
SCHOOL OF MEDICINE
Ψωρίαση
Τι νεώτερο από την ερευνητική πλευρά
Δελφοί, 1-3 Απριλίου 2011 - ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΚΔΑ
Παναγιώτης Γ. Σταυρόπουλος
Επίκουρος Καθηγητής Δερματολογίας - Αφροδισιολογίας
Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο «Α. Συγγρός»
Robert Willan
(1757-1812)
Ψωρίαση
Ferdinand von Hebra
(1816-1880)
1ST DEPARTMENT FOR
SKIN AND VENEREAL
DISEASES
W.J. Munro
(1883-1918)
OΔHΓIEΣ ΠPOΣ ΣYΓΓPAΦEIΣ TOY INFO DERMA
To INFO DERMA δέχεται για δημoσίευση:
• Aνασκoπήσεις δερματoλoγικών ή ιατρικών θεμάτων, στις oπoίες τoνίζoνται ιδιαίτερα oι
σύγχρoνες απόψεις. • Eπίκαιρα δερματoλoγικά θέματα ή θέματα σχετιζόμενα με την ειδικότητα
της Δερματoλoγίας. • Eνδιαφέρoυσες περιπτώσεις με πρακτικό ενδιαφέρoν. • Aναφoρά
σε συνέδρια, επιστημoνικές εκδηλώσεις πoυ έγιναν, με παρoυσίαση των απoτελεσμάτων
των εργασιών τoυς και με ιδιαίτερη έμφαση στις σύγχρoνες θεραπευτικές πρoσεγγίσεις.
• Kλινικoεργαστηριακά ή επιδημιoλoγικά θέματα. • Θέματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης
στη Δερματoλoγία. • Σημαντικές ειδήσεις από τη δραστηριότητα επιστημoνικών ιατρικών
εταιρειών. • Eιδικά άρθρα. • Παρoυσίαση σύγχρoνης τεχνoλoγίας στη Δερματoλoγία.
• Eνημέρωση για τεχνικά θέματα πoυ αφoρoύν στoν τεχνικό εξoπλισμό τoυ δερματoλoγικoύ
ιατρείoυ και των δερματoλoγικών κλινικών. • Πρακτικές κατευθύνσεις σε δύσκoλα δερματoλoγικά
θέματα. • Eπιστoλές πρoς τη Σύνταξη. • Aνασκόπηση τoυ διεθνoύς Iατρικoύ
Tύπoυ. • Δερματoλoγικές ή ιατρικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες. • Δερματoλoγία
και Πληρoφoρική. • Δερματoλoγία και Iστoρία. • Bιβλιoπαρoυσιάσεις, βιβλιoκρισίες.
• Eρωτήσεις αυτoελέγχoυ δερματoλoγικών γνώσεων. • Aφιερώματα σε συναδέλφoυς
πoυ απεβίωσαν. • Nέα ιατρoφαρμακευτικά πρoϊόντα. • Aγγελίες με ιατρικό περιεχόμενo.
• Πρoαναγγελίες επιστημoνικών εκδηλώσεων. • Eπίσης, τo INFO DERMA δέχεται για
δημoσίευση εργασίες πoυ είναι σύντoμες μεταφράσεις στα ελληνικά εργασιών πoυ έχoυν
δημoσιευτεί σε ξενόγλωσσα περιoδικά.
Οδηγίες για τη σύνταξη εργασιών για δημοσίευση στο INFO DERMA
Οι εργασίες που υποβάλλονται για δημοσίευση πρέπει να αποστέλλονται σε ηλεκτρονική
μορφή:
α) είτε σε CD με το κείμενο σε αρχείο Word και τις φωτογραφίες σε μορφή jpg σε υψηλή
ανάλυση (300 dpi) ή τυπωμένες σε φωτογραφικό χαρτί (glossy)
β) είτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση kafkas@otenet.gr με την ένδειξη «Για την εφημερίδα
INFO DERMA».
Το κείμενο που αποστέλλεται πρέπει να αποτελείται από τα εξής στοιχεία:
α) Σελίδα τίτλου (περιλαμβάνει τον τίτλο και στοιχεία των συγγραφέων: ονοματεπώνυμο,
ιδιότητα, διεύθυνση, τηλέφωνο, fax, e-mail), β) Κείμενο, γ) Βιβλιογραφία, δ) Πίνακες - Σχέδια
(σε ξεχωριστό φύλλο το καθένα), ε) Υπότιτλοι των εικόνων.
Προσοχή: Κείμενα δημοσιευμένα ή μη, καθώς και σχήματα, φωτογραφίες, διαφάνειες και
CD ή δισκέτες δεν επιστρέφονται.
O συγγραφέας είναι υπεύθυνος για το περιεχόμενο της εργασίας του, καθώς και για την
εγκυρότητα και τα δικαιώματα των χρησιμοποιούμενων πηγών. H Συντακτική Eπιτροπή
διατηρεί το δικαίωμα να επιφέρει κάθε αλλαγή που κρίνει αναγκαία για την καλύτερη
παρουσίαση της ύλης, χωρίς να αλλοιώνεται η έννοια του κειμένου.
Παρακαλώ αποστείλετε το υλικό προς δημοσίευση στην παρακάτω διεύθυνση:
Προς INFO DERMA: Εκδόσεις Καυκάς, Μεσογείων 215, Αθήνα 115 25
Τηλ.: 210 6777590, Fax: 210 6756352
ή με e-mail στην ηλεκτρονική διεύθυνση kafkas@otenet.gr
2
Γενετική
�
Ψωρίαση
Ανοσολογία
�
• Φλεγμονή
• Διαταραχή ρυθμού επιδερμιδικής κερατινοποίησης
• Αγγειογένεση
ΣΕΛΙΔΑ 3
Το αύριο, ενός καλύτερου & υγιέστερου κόσμου!
Εμείς
στην IASIS pharma
κάναμε όνειρα που τα αγγίξαμε,
βάλαμε στόχους που τους πραγματοποιήσαμε
και δίνουμε τη δική μας
μάχη μαζί σας, για ένα καλύτερο
αύριο. Κάθε μέρα, είναι μια καινούργια
μέρα, που περιμένει να
την διεκδικήσουμε και να την
κερδίσουμε, με την πείρα μας,
την ευθύνη, την έρευνα και την
επιστήμη μέσα από ένα ανθρώπινο
πρόσωπo.
Η IASIS pharma, συνδυάζοντας,
την υπευθυνότητα με την
εμπειρία και την καινοτομία
με το όραμα, αποτελεί σημείο
αναφοράς στην ελληνική
φαρμακευτική πραγματικότητα,
χτίζοντας το αύριο,
ενός καλύτερου και υγιέστερου
κόσμου.
www.iasispharma.gr

3 4
5
Άγνωστο (α) αντιγόνο (α) ή υπεραντιγόνο
�
προδιατεθειμένο άτομο
�
φυσική ανοσία φλεγμονή επίκτητη ανοσία
�
αύξηση ρυθμού ανάπτυξης επιδερμιδικών κυττάρων
6
Ψωρίαση 2011
• Δέρμα • Αρθρώσεις • Καρδιαγγειακό σύστημα
Ψωρίαση
• Γενετική
• Κυτταρικοί πληθυσμοί - κυτταροκίνες
• Τρέχουσες απόψεις για παθογένεια
• Ερευνητικές θεραπευτικές προτάσεις
7
8
9
CCHCR-1: Coilet-coila-helical fod protein 1:
ρυθμίζει αρνητικά την ανάπτυξη
των επιδερμιδικών κυττάρων
CSDN: Corneodesmosin (κερατίνη στοιβάδα):
ευνοεί την διακυτταρική προσκόλληση
10
11
Κυτταρικοί πληθυσμοί
• Τ-λεμφοκύτταρα
• Δενδριτικά κύτταρα (αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα)
Τ-λεμφοκύτταρα
1. Bowcock AM, et al. Nature Reviews Immunology, 2009; 5:699-711.
2. Allen M, Laboratory Investigator 2010; 81:969-976.
• CD4+
• CD8+
• NK
Treg
12
CD4+
Στο χόριο δίνουν το έναυσμα για τη δημιουργία της ψωριασικής
βλάβης
• TH1 (IL-2. IFN-γ, TNF-α)
• ΤΗ2 (ΙL-10, IL-4, κ.ά.)
• TH17 (IL-17, IL-22)
• TH22 (IL-22, δεν παράγουν IFN-γ, IL-4, IL-17)
Nickolof BJ, Nature Medicine 2007; 13:242-244.
Chan JR, J Exp Medicine 2006; 12:2577-2587.
13
Yun J. Am Acad Dermatol 2010; 22:997-402.
CD8+
• Κυρίως στην επιδερμίδα και εκφράζουν LFA-1, που συνδέεται
με ICAM-1 (ενδοθηλιακά κύτταρα τριχοειδών χορίου)
και με την Ε-καντχερίνη στα δεσμοσωμάτια.
• Εκφράζουν επιφανειακούς υποδοχείς για χημοκίνες, π.χ.
CXCR3, συντελούν στην συγκέντρωση φλεγμονωδών
κυττάρων και διευκολύνουν την δράση κυτταροκινών.
14
NK
• Στο μεταίχμιο μεταξύ φυσικής-επίκτητης ανοσίας. Συνδετικός κρίκος;
• Διαθέτουν μερικούς κλασσικούς δείκτες της Τ σειράς, αλλά και τον KIR (killer-cell immunoglobulin-like receptor).
• Παράγουν IFN-γ και ίσως μέσω υποδοχής αντιγόνων (γλυκολιπίδια;) πυροδοτούν τον μηχανισμό φλεγμονής στην ψωρίαση.
Kruger J, Ann Rheum Dis 2009; 64:30-36.
ΣΕΛΙΔΑ 6
ημέρες εστίαση
στην καθημερινότητα
… όχι στην ψωρίαση
STE 53/02.11 © J-C 2010
JANSSEN-CILAG ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ Α.Ε.Β.Ε
Η Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος βρίσκεται στις εσωτερικές σελίδες.
15
Δενδριτικά κύτταρα
16
• Κύτταρα Langerhans (CD 1α+
, HLA-DR + )
• Επιδερμιδικά δενδριτικά κύτταρα
• Χοριακά δενδριτικά κύτταρα (CD 11C+
, πργ. ΧΙΙe + )
• Πλασμακυτταροειδή δενδριτικά κύτταρα (CD 11C+
, HLA-DR + ,
CD 123+
)
Curry JL, Arch Pathol Lab Med 2009; 127:178-186.
17
19
• Περιορισμένη επιτυχία στην θεραπεία της νόσου με την
στόχευση των TH 1
κυττάρων
• Η υψηλή θεραπευτική αποτελεσματικότητα των αντι-TNFα
ουσιών, που δεν επηρεάζουν κυρίως τα TH 1
κύτταρα
• Η αποκάλυψη νέων υποτύπων Τ κυττάρων (TH 17
, TH 22
)
• Η τρέχουσα έρευνα για τον ρόλο της IL-22 και IL-20 στην
παθογένεια της ψωρίασης
Sabat R, JDDG, 2011; 9:112-119.
18
Παθογένεια ψωρίασης 2011
Ανοσιακή αντίδραση:
• Φάση ευαισθητοποίησης (δημιουργία TH 1
, TH 17
, TH 22
)
• Φάση ηρεμίας
• Φάση δράσης (μονοκύτταρα/μακροφάγα, δενδριτικά, επιδερμιδικά
κύτταρα, TH 22
, TH 17
)
Wagner E, Nature Rev Rheumatol 2011; 6:704-710.
20
IL-22
21
IL-22
Παραγωγή: TH 22
, TH 1
7, (όχι TH 1
, NK)
Στόχος: όχι ανοσοενεργά κύτταρα, επιδερμίδα, ΓΕΣ, αναπνευστικό
Δράση: ενεργοποίηση STAT-3, και όχι NF-KB
Wolk K, J Mol Med 2010; 87:523-536.
Ρυθμίζει πέντε λειτουργίες επιδερμιδικών κυττάρων.
• Αυξάνει τα αντιμικροβιακά πεπτίδια.
• Διαταράσσει την τελική διαφοροποίησή τους (κεράτινος
φάκελος, κερατίνες 1 και 10).
• Επάγει παραγωγή μεταλλοπρωτεϊνασών.
• Επάγει την παραγωγή χημοκινών - που συγκεντρώνουν
πολ. Ουδετερόφιλα.
• Επάγει την παραγωγή IL-20 από αυτά.
22
1. Wallace J, Eur J Immunol 2010; 39:3570-3581.
2. Kunz S, J Immunol 2010; 168:5397-5402.
23
IL-20
• Ομοιάζει δομικά με IL-22, ίδια οικογένεια
(IL-10).
• Χρησιμοποιεί δύο συμπλέγματα
υποδοχέων: IL-22R1/IL-20R2 και IL-
20R1/IL-20R2.
• Δεν παράγεται από λεμφογενή κύτταρα
και οι υποδοχείς της ευρίσκονται
αποκλειστικά σε μη
αιματογενή κύτταρα (επιδερμιδικά).
• Τα επίπεδα της συνδέονται με PASI.
• Παράγονται κυρίως από επιδερμιδικά
- μετά-από δράση IL-22 (TNFα,
IL-17).
• Σημαντικό ρόλο στη δραστική φάση
της ψωρίασης.
Witte E, Cytokine Growth Factor Rev 2010; 21:365-380.
ΣΕΛΙΔΑ 8